Türkiye ile Libya ortasında 2019’dan bu yana süren güç işbirliğini yeni bir düzeye taşındı.
Libya Ulusal Petrol Şirketi (NOC) ile Türkiye Petrolleri Anonim İştiraki (TPAO), deniz alanlarında yürütülecek güç aramaları kapsamında dün İstanbul’da kıymetli bir mutabakat zaptı (MoU) imzaladı.
Proje kapsamında TPAO, Libya açıklarında yer alan dört deniz bloğunda jeolojik ve jeofiziksel çalışmalar gerçekleştirecek. Bu doğrultuda toplam 10 bin kilometre uzunluğunda 2 boyutlu (2D) sismik data toplanacak ve tahlil sürecinin dokuz ay içinde tamamlanması hedefleniyor.
YUNANİSTAN YENİDEN RAHATSIZ
Türkiye’nin bölgedeki güç stratejisine katkı sağlayacak bu gelişme, her zamanki üzere Yunanistan’da rahatsızlığa neden oldu.
Türkiye ve Doğu Akdeniz kontaklı mevzular kelam konusu olduğunda genelde Avrupa Birliği’nin (AB) takviyesini alma yoluna giden Yunanistan, bu muahede için de birebir tekniği izledi.
TÜRKİYE’Yİ AB’YE ŞİKAYET ETTİLER
Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, Brüksel’de yapılan AB Tepesi’nde kelam konusu mutabakata ve Türkiye’ye yönelik şikayetlerini dillendirdi.
Ancak Miçotakis yeni muahedeyi değil, Türkiye ile Libya ortasında Kasım 2019’da imzalanan mutabakat muhtırasını gaye aldı.
Normalde “Dış İlişkiler” başlığı altında güvenlik ve göç boyutuyla ele alınacak Libya konusunda Miçotakis, Türkiye’yi şikayet etmekte mutabakat muhtırası konusunun da metne dahil edilmesi konusunda ısrarcı olunca Yunanistan’ın talebi yerine getirildi.
İLK SİNYAL NATO DORUĞU’NDA VERİLDİ
Yunanistan, mevzuyu AB Doruğu’na taşıyacağının birinci sinyallerini Lahey’deki NATO Tepesi sonrasında verdi.
Miçotakis, NATO Doruğu’nun akabinde düzenlediği basın toplantısında,Türkiye-Libya mutabakatını “yasadışı, geçersiz ve tüzel tesirden yoksun” sözleriyle maksat almıştı.
‘Belgenin türel tesiri olmadığını’ öne süren Miçotakis, şöyle konuştu:
“Yunanistan, Aralık 2019’da söylediğimiz üzere, bu mutabakatın yasadışı olduğunun, AB tarafından tanınmadığının ve münasebetiyle rastgele bir yasal tesir yaratmayacağının bir kere daha sonuç bildirisine dahil edilmesini talep edecek. Bu tekrarın, bu etapta Libya’nın kesin ve net anlayabileceği bir biçimde yapılmasını kıymetli buluyorum.”
MİÇOTAKİS’İN ISRARI ÜZERİNE TIPKI TABİRLER YENİDEN KULLANILDI
Miçotakis’in atıf yaptığı 12 Aralık 2019 tarihli AB Tepesi sonuç bildirisinde, “Türkiye-Libya Akdeniz’de Deniz Yetki Alanlarının Sonlandırılmasına Ait Mutabakat Muhtırası, üçüncü devletlerin egemenlik haklarını ihlal etmekte olup, Deniz Hukuku’na uygun değildir ve üçüncü devletler açısından rastgele bir hukuksal sonuç doğuramaz” sözleri kullanılmıştı.
Yunanistan’ın ısrarıyla, 12 Aralık 2019’daki AB Doruğu sonuç bildirisinde geçen sözler bu tepede yine kullanıldı.
“TÜRKİYE’Yİ DOĞU AKDENİZ’DEN DIŞLAMAYA ÇALIŞAN TEŞEBBÜSLERE NET BİR YANIT”
Türkiye ile Yunanistan, Libya ile imzalanan deniz yetki alanlarına ait mutabakat muhtırasına büsbütün zıt yaklaşımlar sergiliyor.
Ankara, 5 Aralık 2019’da TBMM tarafından onaylanan bu muahedeyi, Türkiye ile Libya’nın milletlerarası hukuktan doğan haklarını muhafazaya yönelik legal bir adım olarak pahalandırıyor. Türk yetkililere nazaran mutabakat, Doğu Akdeniz’de Türkiye’yi dışlamayı amaçlayan siyasi ve ekonomik teşebbüslere karşı güçlü bir karşılık niteliği taşıyor. Bu dokümanla Türkiye, bölgedeki deniz yetki alanlarının batı sonlarını netleştirdiğini ve Doğu Akdeniz’deki oldu bittilere müsaade vermeyeceğini ortaya koyduğunu savunuyor. Mutabakat, Türkiye tarafından Birleşmiş Milletler’e de bildirilmiş ve bu kapsamda Türkiye’nin kıta sahanlığının güneybatısında 18.6 deniz millik bir hudut sınırı belirlenmişti.
Yunanistan ise Türkiye’nin Doğu Akdeniz’de attığı her adımı sorguluyor ve mevcut mutabakata bilhassa karşı çıkıyor. Atina idaresi, muahedenin Girit Adası’nın varlığını yok saydığını öne sürüyor. Türkiye ve Libya ortasında yapılan harita düzenlemesine nazaran, Girit’in güneyindeki deniz yetki alanının büyük kısmı Libya’ya, daha küçük bir kısmı ise Türkiye’ye bırakılıyor. Bu durum, Yunanistan tarafından ulusal egemenlik haklarının ihlali olarak görülüyor.
YUNANİSTAN, TÜRKİYE’NİN ‘AVRUPA İÇİN GÜVENLİK AKSİYON PLANI’NA KATILMA İHTİMALİNDEN DE RAHATSIZ
Yunanistan’ın rahatsızlık duyduğu bir öteki husus, AB’nin ortak savunma projelerini desteklemek için oluşturduğu 150 milyar Euro’luk Avrupa İçin Güvenlik Hareketi (SAFE) fonuna Türkiye’nin dahil edilmesi ihtimali….
Avrupa Birliği’nin savunma siyasetlerini güçlendirmek gayesiyle oluşturduğu “Avrupa İçin Güvenlik Eylemi” (SAFE) fonu, 150 milyar Euro’luk dev bir bütçeye sahip ve AB’nin ortak savunma projelerine finansal dayanak sağlamayı hedefliyor. Bu fon, AB üyesi ülkelerle birlikte stratejik amaçları paylaşan ortak ülkelerin iştirakine da açık biçimde tasarlandı.
AB ile müzakere sürecini yürüten bir aday ülke olan Türkiye de SAFE kapsamına dahil olabilecek ülkeler ortasında yer alıyor. Fakat Türkiye’nin fon kaynaklarından tam olarak faydalanabilmesi için AB ile ikili bir güvenlik muahedesi imzalaması gerekiyor. Bu mutabakatın yürürlüğe girebilmesi için ise AB’ye üye tüm ülkelerin onayı kural.
BU İHTİMAL DE BRÜKSEL DORUĞU’NDA ŞİKAYET EDİLDİ
Yunanistan, Türkiye’nin SAFE fonuna mümkün iştirakinden duyduğu rahatsızlığı doruğa taşıdı. Türkiye’yi şu etapta fon dışında bırakmayı başaramayan Atina, ileride koz olarak kullanabileceği bir ifadeyi sonuç bildirisine ekletmeyi başardı.
Bildiride yer alan paragrafta, Sonuç bildirisinin ilgili paragrafında, “AB, dış ve güvenlik siyaseti amaçlarımızı paylaşan misal düşünen ortaklarla birlikte çalışmanın ehemmiyetini vurgular. Bu bağlamda AB’nin Birleşik Krallık ve Kanada’yla yakın vakitte kurduğu güvenlik ve Savunma İştiraklerini memnuniyetle karşılar” denildi.
Bu tabir, SAFE üzere savunma teşebbüslerine iştirakte, aday ülkenin AB’nin savunma çıkarlarıyla uyumlu olması gerektiği kaidesine dolaylı bir atıf içeriyor.
SAFE’in kapısı müzakere sürecindeki AB adayı bir ülke olan Türkiye’ye açık.
Türkiye, SAFE’ten AB üyeleri ve Ukrayna’yla tıpkı düzeyde yararlanmak isterse AB’yle ikili güvenlik mutabakatı imzalaması gerekecek.
Bu mutabakatın imzalanabilmesi için ise tüm üye ülkelerin onayı koşul.
