Sıfır Atık Vakfı raporladı: Tek kullanımlık plastikler ömrü tehdit ediyor
Sıfır Atık Vakfı’nın “Plastiksiz Temmuz” farkındalık kampanyası kapsamında hazırladığı yeni araştırma raporunda, tek kullanımlık plastiklerin tabiata, insan sıhhatine ve iktisada tesirleri ortaya konuldu.
Her yıl global ölçekte temmuzda yapılan kampanya kapsamında, yeni araştırma raporu hazırlanıyor.
BİR İNSAN HAFTADA BİR KREDİ KARTI BÜYÜKLÜĞÜNDA PLASTİK YUTUYOR
Sıfır Atık Vakfı’nın raporuna nazaran, mikroplastiklerin hava, su ve besin yoluyla bedene girdiği, bir insanın haftada ortalama 5 gram yani bir kredi kartı büyüklüğünde plastik yuttuğunun iddia edildiği belirtildi.
PLASTİK KRİZİ SÜRDÜRÜLEMEZ BOYUTTA
Küresel plastik krizinin sürdürülemez boyutlara ulaştığına işaret edilen raporda, plastik kullanımının ulaştığı boyut, mikroplastiklerin oluşturduğu görünmeyen tehdit ve döngüsel iktisat perspektifinden tahlil yolları anlatılıyor.
Raporda, 2024 prestijiyle dünyada yılda yaklaşık 400 milyon ton plastik üretildiği, bunun yaklaşık yüzde 36’sının ambalaj olarak büyük ölçüde tek kullanımlık eserlerden oluştuğu belirtildi.
Bunun sadece yüzde 9’unun geri dönüştürüldüğü, yüzde 19’unun yakıldığı, yüzde 50’den fazlasının ise tabiata karıştığı aktarılan raporda, “Her yıl tabiata karışan 11 milyon ton plastik atık, deniz canlılarının ömrünü direkt tehdit ediyor. Bu bilgiler, plastik üretimi ve atık yönetimi ortasında önemli bir dengesizlik olduğunu gösteriyor. Üstelik plastik üretiminin yüzde 99’u hala fosil yakıtlardan sağlanıyor. Bu da plastik kirliliğinin tıpkı vakitte bir iklim sorunu olduğunu ortaya koyuyor.” denildi.
SADECE ETRAFA DEĞİL İNSAN SIHHATİNE DA ETKİLİ
Raporda, plastik kirliliğinin tesirinin sırf etrafla hudutlu olmadığı, bunun insan sıhhatini da tehdit ettiği vurgulanarak, şu tabirlere yer verildi:
Mikroplastikler hava, su ve besin yoluyla bedenimize giriyor. Bir insanın ortalama haftada 5 gram yani bir kredi kartı büyüklüğünde plastik yuttuğu iddia ediliyor. Mikroplastikler, anne karnındaki fetüsten kan dolanımına, akciğer dokularından anne sütüne kadar pek çok alanda tespit edilmiş durumda. Araştırmalar, mikroplastiklerin bağışıklık sistemi, hormon istikrarı ve sindirim sistemi üzerinde olumsuz tesirleri olduğunu gösteriyor. Endokrin sistem bozuklukları, bağışıklık sistemi baskılanması, üreme meseleleri ve kanser risklerinin mikroplastiklerle ilişkili olabileceğine dair bilimsel ispatlar artıyor.
TEK KULLANIMLIK PLASTİKLER TABİATTA YÜZLERCE YIL ÇÖZÜNMÜYOR
CANLILARI TEHDİT EDİYOR
Sindirilemeyen plastik kesimlerin bu canlıların iç organlarını tıkayarak vefatlarına neden olduğu kaydedilen raporda, mercan resiflerinin yüzeyine yerleşen plastik kesimlerinin, bu hassas ekosistemlerin yüzde 85’inde enfeksiyon riskini artırdığı, plastik ağlar ve ambalajların canlıları fizikî olarak tuzağa düşürerek hayatlarını tehdit ettiği, toprakta biriken plastiklerin tarım topraklarının verimliliğini düşürdüğü, toprak canlılarının genetik yapısını etkilediği bildirildi.
KÜRESEL MALİYETİ 300-600 MİLYAR DOLAR
Raporda, Birleşmiş Milletler Etraf Programı’na (UNEP) nazaran, plastik kirliliğinin global iktisada yıllık maliyetinin 300-600 milyar dolar ortasında değiştiği, bunların sıhhat harcamaları, deniz turizmi ve balıkçılıktaki kayıplar, temizleme faaliyetleri ve iklim tesirlerini de kapsadığı söz edildi.
ADALET VE EŞİTLİK AÇISINDAN ÖNEMLİ SORUN
Raporda, plastik kullanımına karşı bireylerin atabileceği tesirli adımlar ise şöyle sıralandı:
1- Plastik poşet yerine bez çanta, file yahut sepet kullanmak.
2- Tek kullanımlık plastik şişeler yerine cam yahut metal matara taşımak.
3- Plastik pipet yerine bambu, cam yahut paslanmaz çelik alternatiflere yönelmek.
4- Ambalajsız ve dökme eserler tercih ederek plastik atık oluşumunu azaltmak.
5- Geri dönüşüm kutularını gerçek ve aktif formda kullanmak.
